Undur leikskólans

Kristin Dýrfjörð skrifar 13. mars 2026

Fyrir mörgum árum var ég á ráðstefnu með fólki frá Reggio Emilia. Þar heyrði ég sögu sem ég hugsa oft um og deili. Hún er um viðhorf sem Loris Malaguzzi telur að leikskólafólk þurfi að tileinka sér daglega í starfi.

Loris Malaguzzi hafði það fyrir vana að ganga daglega um leikskólana í Reggio Emilia og meðal annars spjalla við kennara sem mætti. Sagan segir að hann hafi gjarnan spurt:

Hvað hefur undrað þig í dag?

Einu sinni gat kennari ekki svarað. Þá á Malaguzzi að hafa orðið nokkuð æstur og sagt að undrun væri ekki aukaatriði heldur viðhorf sem hver leikskólakennari þyrfti að tileinka sér. Þeir þyrftu að velja að undrast á hverjum degi, helst oft á dag.

Þessi saga hefur fylgt mér lengi. Kannski vegna þess að hún minnir mig á eitt það mikilvægasta í starfi með börnum. Að leyfa sér að undrast.

Leikurinn er gluggi

Í leik barna gerist oft meira en við sjáum í fyrstu. Leikur er gluggi sem okkur hefur auðnast þau forréttindi að horfa inn um og kynnast hugarheimi barna. Að sjá hvernig hugmyndir fæðast og breytast. Efni tekur á sig nýja merkingu. Börn bregðast við hvert öðru, prófa nýjar leiðir og finna sameiginlegar lausnir setja fram spurningar og vangaveltur sem enginn hafði séð fyrir. Leikurinn er gluggi sem gefur okkur tækifæri til að verða vitni að námi og þroska barna.

Undrið

En til að sjá þetta þurfum við að staldra við.

Við þurfum að velja að undrast með börnum og sjá undrið í því sem er að gerast. Við þurfum að hægja á okkur og taka eftir,  ekki aðeins með augunum eða eyrunum heldur með athygli og með öllum líkamanum.

Næst þegar þú situr á kaffistofunni skaltu prófa eitthvað einfalt. Snúðu þér að samstarfsfólki þínu, brostu og kinkaðu kolli í samtali. Sjáðu hvað gerist. Taktu eftir líkamlegu áhrifunum sem þú hefur og hvernig þau speglast til baka til þín.

Þú ert að senda skilaboð með líkamanum:
að þú sért til staðar, að þú sért í núinu.

Undrun krefst þess að við séum í núinu. Að við gefum okkur tíma til að vera til staðar í því sem er að gerast. Það er hvergi mikilvægara en í samskiptum við börn. Þau skynja fljótt hvort fullorðna fólkið er til staðar eða hvort athyglin er annars staðar.

Í leikskólastarfi eru fá tækifæri betri til að æfa sig í þessu en með því að fylgjast með leik barna og leyfa sér að undrast.

Galdur augnabliksins

Undanfarnar vikur hef ég heyrt mikið talað um faglegt hugrekki. Að til að þora að breyta gömlum vana þurfi maður að vera til staðar og þora að gera hlutina á annan hátt.

Ég á ekki von á að það þurfi faglegt hugrekki til að horfa á leik barna og pæla í honum en það þarf örugglega að breyta vana hjá mörgum.

Þegar við veitum leik athygli þá verður til galdur. Kannski er það einmitt þegar við upplifum galdurinn, á því augnabliki sem við skiljum leik barna best.

Svo ég loki hringnum; veldu minnst eitt atvik í lok hvers dags sem undraði þig.

Tags: Leikskólastarf, Leikur