Sagan af froskinum – Að fara út af sporinu

Kristín Dýrfjörð skrifar 16. mars 2026

Í þessari færslu ætla ég að leggja út af óvæntri heimsókn á tveggja ára deild. Þetta er venjulegur leikskóladagur, rétt fyrir nónhressingu. Hægt er að hlusta á mig leik-lesa færslun með því að smella á spilarann.

Börn og froskur í bandi 

Ég kem inn á deild. Þar er svolítil óreiða, eins og stundum verður þegar margt er í gangi í einu. Einhver börn sitja og skoða bækur sum ráfa um rýmið með bækur og leikföng í höndunum. Kennari er inni í opnu rými að skipta á barni á skiptiborði. Annar kennari er með fangið fullt af þvotti og þarf að fara út af deildinni. 

Lítil stúlka, um tveggja ára, vill fara með henni. Kennarinn segir að það gangi ekki núna og fer út. 

Stúlkan kastar sér á gólfið fyrir framan hurðina og öskurgrætur. 

Ég horfi á. Kennarinn við skiptiborðið er upptekinn og getur ekkert aðhafst. Þetta er eitt af þessum augnablikum sem verða til í leikskólastarfi þegar margt gerist í einu og allir eru bundnir við það sem þeir eru að gera. 

Á gólfinu sé ég mjúka taubók. Úr henni hangir lítill froskur í spotta. 

Ég tek bókina upp og sest á bekk. 

„Rabbit, rabbit,“ segi ég í leikandi tón og byrja að fletta aftanfrá. Á öftustu síðu sé ég könguló í vef. 

Ég læt froskinn hoppa að köngulónni. 
„Rabbit, rabbit, könguló, ég ætla að gleypa þig!“ 

Nokkur börn hópast í kringum mig, eitt situr á mottunni og hlustar. Ég spyr hvort þau sjái köngulóna. Börnin benda, segja orð og hljóð og ég endurtek það sem þau segja. Ég held áfram að fletti bókinni aftan frá og við sjáum margt fleira. Þau sýna mér regnboga, eitthvert þeirra bendir á sólina í bókinni. Ég læt froskinn gleypa sólina. 

Sagan heldur áfram og „rabbit, rabbit“ heyrist aftur og aftur og froskurinn gleypir. 

Ég lít í átt að litlu stúlkunni, hún hætti nánast strax að gráta. Hún snýr höfðinu að okkur með hendur fyrir augum en kíkir í gegn og fylgist með. Hún virðist vera að gá að mér og hlusta á söguna. 

Þegar sagan er búin standa nokkur börn í kringum mig. Barn réttir mér aðra bók.  

Stúlkan stendur upp, gengur hægt að mér, klemmir saman varirnar og horfir með stórum augum á mig. Svo snýr hún sér við og fer inn í annað rými. 

Námstækifæri 

Hér að framan lýsti ég ósköp venjulegu atviki í leikskóla. Þar sem kom saman óvænt atvik, fagleg reynsla og dómgreind, bók á gólfi með litlum froski í spotta. Óvænt tækifæri til að grípa markvisst inn í aðstæður án þess að ganga á réttindi eins eða neins. Það er nefnilega stundum hægt að breyta stemningu í rými með því að færa athyglina, skapa litla sameiginlega stund sem börnin geta safnast að. 

Kannski var litla stúlkan svöng. Kannski þyrst. Kannski einfaldlega þreytt eða langaði út úr aðstæðunum. Ég veit það ekki. Tveggja ára barn hefur ekki alltaf orð yfir slíkt. Ég sagði ekkert við hana, ég gaf henni tækifæri til að gera eitthvað annað án orða. Gaf henni tækifæri til að ná stjórn á tilfinningum sínum og beina athyglinni að öðru.  

En svona augnablik minna mig á að daglegt líf leikskólans er fullt af litlum atburðum sem hægt er að skoða frá ótal sjónarhornum. Félagslegum og uppeldisfræðilegum. Þetta augnablik varð til vegna þess að litlu stúlkunni leið ekki vel, en það gagnaðist öllum börnunum í rýminu.  

Að lokum langar mig að segja ykkur stutta sögu. Fyrir allmörgum árum heimsótti ég nokkra leikskóla með erlendu fræðafólki. Eftir heimsóknirnar spurði ég þau hverju þau tækju helst eftir. Svarið stakk, þeim fannst við láta mörg námstækifæri fara fram hjá okkur, við værum hreinlega ekki nógu vakandi fyrir þeim. Við værum ekki alltaf lesa aðstæður með tilliti barnahópsins. Þetta sáu þau án þess að skilja baun í málinu. Sögðu mér að þeirra mati værum við of vel mönnuð til að geta leyft okkur þessi vinnubrögð. (Þau sáu líka margt sem þeim fannst stórkostlegt og til fyrirmyndar, en fyrir mig var þetta svar, mitt námstækifæri), góðar stundir.  

Tags: Leikskólastarf, Leikur