Mín króna um leikskólamál -Skrapp í viðtal á Samstöðinni

KristÍn Dýrfjörð skrifar 19. mars 2026

Þann 10. febrúar 2026 skrapp ég í viðtal við Björn Þorláksson á Samstöðinni. Við áttum góðar samræður sem báru okkur langt og vítt, snertum á mörgu sem snýr að leikskólastarfi. Það var gaman að tala við Bjössa og þar hittust við tvö málglöð saman. Ástæða viðtalsins var færsla sem ég birti á fésbók þar sem ég viðraði mínar skoðanir á ýmsu sem er að gerast í leikskólaheiminum. Ástæða færslunnar var viðtal við leikskólastjóra hjá borginni og formann Eflingar og svör sumra verkalýðsforingja við þeim.

Mín króna um leikskólamál

(Færslan mín af fési)

Ég er auðvitað ekki óvilhöll. Leikskólinn hefur verið mér hugleikinn síðan ég hóf störf í einum slíkum vorið 1978. Ég starfaði hjá Reykjavíkurborg í 11 ár, lengst af sem leikskólastjóri. Ég hef einnig rannsakað viðhorf starfsfólks til starfsins og aðstæðna innan leikskólans. Ég tel mig því þekkja starfið nokkuð vel, jafnvel þótt langt sé síðan ég var sjálf launakona í leikskóla. Oft skrifa ég um leikskólann út frá réttindum barna til leikskóla, en nú ætla ég að skrifa frá hinni hliðinni, frá því að starfa innan kerfisins.

Ég hef oft sagt að leikskólinn sé fjöregg samfélagsins og mig svíður að sjá hvernig stundum er leikið með þetta fjöregg.

Það er auðvelt að tala niður leikskóla og hneykslast á leikskólastjórum og starfsfólki sem kallar eftir úrbótum, jafnvel stimpla kröfurnar sem kvenfjandsamlegar.

Það er líka auðvelt að krefjast leikskólavistunar fyrir mjög ung börn, jafnvel þegar hvorki er til húsnæði sem hentar né starfsfólk með þá hæfni sem þarf. Fólk virðist einfaldlega ekki reikna með að sín börn lendi í þessum leikskólum.

En það er niðurdrepandi fyrir þá sem starfa innan kerfisins að upplifa að þeir ráði ekki við starfið, geti ekki staðið undir væntingum og séu orðnir valdlausir gagnvart flóði umræðunnar.

Hvað gerir fólk þá?

Það velur með fótunum og fer þangað sem því finnst á sig hlustað.

Og hvað gerist þá?

Eftir standa hús án fagfólks, án reynslubolta sem hafa sannarlega haldið kerfinu uppi, jafnvel þótt þau hafi ekki alltaf haft formlega menntun. Eftir standa foreldrar barna í leikskólum borgarinnar með sárt ennið. Hver vill hafa börnin sín í leikskóla þar sem ekki er fagfólk, þar sem hver sem er getur fengið starf, án þekkingar, án reynslu og án þess að tryggt sé að fólk fái leiðsögn? Reynslumikla fólkið sem leiðir nýliðana er einfaldlega farið.

Að hlusta á leiðtoga vinnandi kvenna og karla og kvára ráðast ítrekað á leikskólakerfið er orðið þreytandi. Leikskólakerfið er ein af grunnforsendum þess að hlutfall vinnandi kvenna á Íslandi er jafn hátt og raun ber vitni og þar með ein grunnforsenda aukinna þjóðartekna. Það hlýtur að vera sameiginlegt áhugamál bæði leiðtoga vinnandi fólks og atvinnulífsins að þar séu starfskilyrði góð, fyrir alla.

Ég sagði áðan að ég væri ekki að skrifa frá forsendum barna, en auðvitað er ég það. Leikskóli án hæfs starfsfólks er vondur staður fyrir alla að vera á.

Að lokum: glutrum ekki þessu fjöreggi niður í slag um pólitískar keilur.

PS. Af því að Dagur leikskólans var á föstudaginn og þá eru leikir barna okkur leikskólafólki oft verulega hugstæðir, þá má sjá tengingu við Eina krónu sem við lékum mörg og mörg börn leika enn.

Í leiknum „ein króna“ þarf sá sem stendur við staurninn að telja af sanngirni og alls ekki laumast til að kíkja. Annars er leikurinn svindl. Nú upplifir leikskólafólk að verið sé að telja bara upp á tuttugu í stað þess að telja upp í hundrað.

Leikskólafólk er sem sagt að reyna að komast að staurnum. Að ná andanum. Að komast í skjól. En þeir sem standa við staurninn eru í raun að svindla, þeir telja bara hluta og kalla svo „út“ þegar fólk nær ekki að hlaupa.

Tags: leikskólapólitík, Leikskólastarf